dr inż. Monika Puchlik otrzymala grant MINIATURA 10

Zmiany klimatyczne obserwowane w Europie Środkowo-Wschodniej prowadzą do wzrostu częstotliwości i intensywności suszy meteorologicznej oraz hydrologicznej. Północno-wschodnia Polska, pomimo relatywnie wysokiego udziału obszarów leśnych, doświadcza zmian reżimu hydrologicznego przejawiających się obniżaniem poziomu wód gruntowych, okresowym zanikiem małych cieków, a także osuszaniem mokradeł. Zjawiska te mogą istotnie wpływać na funkcjonowanie naturalnych ekosystemów leśnych oraz procesy biogeochemiczne zachodzące w zlewniach rzecznych.

W ramach konkursu MINIATURA 10 dr inż. Monika Puchlik zaplanowała działanie naukowe, którego celem jest określenie wpływu suszy hydrologicznej na mechanizmy retencji, i transportu biogenów w naturalnej zlewni leśnej rzeki Łutowni oraz identyfikacja czynników środowiskowych regulujących te procesy. Badania wstępne zostaną wykonane w nowoczesnych laboratoriach Wydziału Budownictwa i Nauk o Środowisku Instytutu Nauk Leśnych Politechniki Białostockiej.

Doceniony przez Narodowe Centrum Nauki projekt jest istotny z punktu widzenia nauk leśnych, inżynierii środowiska, ochrony środowiska. Na szczególną uwagę zasługują ekosystemy leśne, które odgrywają kluczową rolę w obiegu wody i pierwiastków biogennych poprzez retencję, sorpcję
i przekształcenie związków azotu oraz fosforu. Siedliskom bagiennym i mokradłom leśnym, które działają jako naturalne strefy buforowe przypisuje się ograniczający odpływ substancji biogennych do wód powierzchniowych. Mechanizmy regulujące retencję i uwalnianie biogenów podczas epizodów suszy pozostają nadal słabo poznane, zwłaszcza w ekosystemach o wysokim stopniu naturalności.. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na zlewniach przekształconych antropogenicznie, natomiast niewiele wiadomo o funkcjonowaniu naturalnych systemów leśno-rzecznych stanowiących punkt odniesienia dla oceny skutków zmian klimatycznych. Puszcza Białowieska, jako jeden z najlepiej zachowanych kompleksów leśnych Europy, stanowi unikalne laboratorium naturalne umożliwiające badanie procesów hydrologicznych i biogeochemicznych przy ograniczonej antropopresji. Zlewnia rzeki Łutowni, charakteryzująca się zróżnicowaniem siedlisk leśnych oraz obecnością obszarów bagiennych, stwarza wyjątkowe warunki do analizy wpływu suszy na funkcjonowanie naturalnych zlewni leśnych.

W swoich badaniach  dr inż. Monika Puchlik będzie starała się również odpowiedzieć na pytania: czy obniżenie poziomu wód gruntowych i przepływów rzecznych podczas suszy hydrologicznej, prowadzi do zwiększonego uwalniania związków azotu i fosforu z ekosystemów leśnych do wód powierzchniowych? Czy siedliska bagienne i mokradła leśne wykazują większą zdolność do akumulacji biogenów niż pozostałe typy siedlisk leśnych, ograniczając skutki suszy oraz pogarszają jakość wód? W jaki sposób zmienność warunków hydrometeorologicznych determinuje sezonową dynamikę transportu biogenów w naturalnych zlewniach leśnych?

Uzyskane wyniki pozwolą zweryfikować odporność ekosystemów leśnych na skutki zmian klimatu oraz stanowić będą podstawę do przygotowania kolejnych projektów badawczych. Badania przyczynią się do rozwoju wiedzy z zakresu ekologii zlewni, hydrobiologii i biogeochemii ekosystemów leśnych, dostarczając danych referencyjnych dla obszarów o minimalnym stopniu antropopresji.